Van­næring er aftur komin í tísku

Undanfarið hefur skinny culture komið með óhuggulega endurkomu í samfélaginu og margt minnt á árið 2000 þegar það tröllreið öllu. Þá virðast þyngdarstjórnunarlyf komin í tísku í Hollywood og hver myndin af fætur annarri birtist af stjörnum sem hafa grennst, sumar verulega. Hér er því miður um ákveðna afturför að ræða í samfélaginu.

Næringarfræðingar taka þessari endurkomu alvarlega því of miklu þyngdartapi getur til dæmis fylgt beinþynning og vöðvarýrnun.

Hratt þyngdartap og stöðug orkuskerðing senda líkamanum neyðarskilaboð og hann bregst við með því að spara orku, draga úr hormónastarfsemi og fórna vöðvum og beinum til að lifa af. Þyngdartapi fylgir því oft niðurbrot á vöðvamassa vegna skorts á orku og á það sérstaklega við þegar að einstaklingar léttast hratt. Ef líkaminn fær ekki næga orku fer hann að brjóta niður vöðvaprótein til að halda lífsnauðsynlegum ferlum gangandi og vöðvamassi tapast. Þá getur það líka leitt til beinþynningar en fólk með lága líkamsþyngd hefur oft minni beinþéttni, þar sem líkaminn byggir síður upp nógu sterk bein þegar hann fær ekki fullnægjandi orku og næringarefni. Minni beinþéttni og minni fituvernd eykur einnig líkur á beinbrotum.

Það er einnig mjög góð ástæða fyrir því að mikilvægt ferli hjá næringarfræðingum á spítölum er að skima fyrir vannæringu. Ef tekin væri upphandleggsmæling af mörgum þessara stjarna þá myndi líklega stórt hlutfall þeirra greinast með hættu á vannæringu. Góð heilsa og árangur er líka langt frá því að snúast bara um kíló. Næg næring og hreyfing eru lykilatriði til að vernda beinin okkar og draga úr hættu á beinþynningu. Líkaminn okkar á ekki að vera tískufyrirbæri. Hann er lifandi kerfi sem þarf jafnvægi og reglubundna næringu til að starfa vel.

Það er einnig ástæða fyrir því að konur eru almennt með mjúkar línur og hærri fituprósentu en karlar, það hefur sinn líffræðilega tilgang. Þar að auki vorum við ekki gerð til að líta öll eins út. Fyrirmyndir eins og Hollywood stjörnur eru óraunhæfar fyrir marga og stundum ekki einu sinni heilbrigðar. Útlit segir bara hálfa söguna. Sama fólk er líka oft með einkakokka til að elda ofan í sig, þjálfarateymi og mörg jafnvel að taka örvandi eða matarlystarbælandi lyf.

Ábyrg notkun heilbrigðisúrræða eins og þyngdarstjórnunarlyfja verður alltaf að byggja á heildarmynd heilsu, ekki einungis útlitsmarkmiðum. Heilsusamlegasta útgáfan af þér er ekki sú sem er með lægstu töluna á vigtinni, heldur sú sem er vel nærð, hreyfir sig reglulega, er vel sofin og í góðum tilfinningalegum tengslum við fólkið í kringum sig. Við sem samfélag þurfum að stíga skref aftur, endurmeta skilaboðin sem við sendum og setja fókusinn á heilbrigði, styrk, orku, vellíðan og fjölbreytta líkama. Bæði fyrir okkur sjálf og komandi kynslóðir.

Meiri fróðleik um næringu í einföldu máli en byggt á faglegum grunni má finna hér.

Höfundur er næringarfræðingur.