Pissandi kýr og hörmungar – Nakba í 78 ár

15. maí minnist Palestínufólk Nakba, hörmunganna, þegar hátt í 800.000 þeirra voru hrakin á flótta og grimmileg fjöldamorð framin. Síðan hefur markvisst verið unnið að þjóðernishreinsunum með fulltingi Vesturlanda og síðustu árin hreinræktuðu þjóðarmorði.

Forsaga

Aldrei var til voldugt Ísraelsríki í Palestínu, Júdeu eða hvað fólk vill kalla það til forna, ekki frekar en konungdæmi Goðmundar á Glæsivöllum eða annarra fornsagnahetja. Gyðingar nútímans eiga rætur í þjóðflokki sem bjó á þessu svæði meðal annarra slíkra en dreifðust þaðan, einkum eftir að Rómverjar hertóku Jerúsalem árið 70. Erfðarannsóknir hafa sýnt að Palestínufólk í dag er skyldara gyðingum sem bjuggu á svæðinu fyrir 2000 árum en núverandi Ísraelsmenn. Trúarhugmyndir héldu gyðingum saman frekar en líffræðilegar erfðir og þar leyndist hugmynd um guðs útvöldu þjóð. Palestína hafði þá verið rótgróið menningarsvæði í þúsundir ára.

Þeir dreifðust víða um Evrópu, Miðausturlönd og Norður Afríku, voru fyrirlitnir og ofsóttir en einnig öfundaðir. Fjandskapur í garð þeirra var mikill en um aldamótin 1800 hreyfði Napóleon við þeirri hugmynd að þeir flyttu aftur til Júdeu, sem Palestína var oft kölluð. Í yfirlýsingu Napóleons dagsettri 20. apríl 1799 til gyðinga, að undangengnum lobbýisma þeirra, kallar hann þá réttmæta erfingja Palestínu og hvatti þá til að fylkja sér undir fána hans og endurreisa „glataða dýrð Ísraels í Jerúsalem.“[1] Upp úr 1830 komust hugmyndir á kreik í Bretlandi um að planta þessari guðsútvöldu þjóð í Palestínu. Einkum var þar að verki Shaftesbury lávarður sem var lengi mestur áhrifamaður í utanríkismálum. 4. nóvember árið 1840 birti hann auglýsingu í Times þess efnis. Þær hugmyndir komut á flug til að koma í veg fyrir flóð Gyðinga frá Austur Evrópu til Bretlands.

Undir lok 19. aldar kviknaði þjóðernislegur síonismi, á grunni þjóðernishugmynda sem höfðu mótast í Evrópu. Gyðingar fóru um það leyti að flytjast til Palestínu, fyrst sem innflytjendur, síðar sem landnemar þótt þar væri fólk fyrir. Þegar Bretar náðu yfirráðum á svæðinu í kjölfar hruns Ottómanaveldisins var leiðin greið fyrir síonista að sölsa undir sig land frumbyggjanna, einkum eftir Balfour yfirlýsinguna svokölluðu 1917 um að gera Palestínu að þjóðlegu heimili gyðinga þótt fólk væri á fleti fyrir. Engu að síður flykktust þeir til landsins næstu áratugi með vaxandi ofbeldi undir hlífiskildi og með stuðningi Breta sem deildu og drottnuðu. Landnámið var þá orðið þjóðernispólitískt, með kröfu um aðskilnað og tilheyrandi þjóðflutninga á frumbyggjum landsins sem var uppskrift að ofbeldi.[2]

Gyðingar gátu keypt land og hröktu frumbyggja af því og þá þegar var augljós ásetningur um að stofna síonískt þjóðríki með góðu eða illu. Þegar gyðingaofsóknir nasista hófust fjölgaði landnemunum skiljanlega hratt. Oft urðu árekstrar og stofnaðar voru síonískar hryðjuverkasveitir, hinar þekktustu voru Irgun og Haganah. Síonistar fundu nánast upp hryðjuverk á þessum vettvangi. Trúarlegar þjóðernishugmyndir þeirra voru í vaxandi mæli fasískar og tengsl voru á milli nasista og síonista. Þeir nutu stuðnings ríkra gyðinga á borð við Rothschild bankafjölskylduna í Evrópu (Frankfurt, Róm, París og London) og voldugra vestrænna ríkja á borð við Breta og Bandaríkjamenn. Rétt fyrir síðari heimsstyrjöld var farið að tala um að skipta landinu upp á milli Gyðinga og Palestínufólks. Eftir útrýmingarherferð nasismans og það massífa samviskubit sem fylgdi var sá eftirleikur auðveldur.

Allt small saman með samþykkt Sameinuðu þjóðanna 1947, ályktun nr. 181 um skiptingu Palestínu sem var ójöfn og óréttlát, eftir gegndarlausan lobbýisma síonista sem áttu hæg heimatök með rætur á Vesturlöndum sem öllu réðu. Vestrænir leiðtogar kokgleyptu söguna um heilagan rétt frá guði. Ályktunin var ólögleg - SÞ höfðu ekkert umboð til að skipta upp landi í óþökk meirihluta íbúanna. Ísraelsríki var svo stofnað 1948. Þá voru 780.000 arabar í Palestínu hraktir af heimilum sínum og hryllileg fjöldamorð framin, ekki síst á konum og börnum. Hryðjuverkasveitirnar Irgun og Haganah gengu berserksgang með fjöldamorðum og þær urðu uppistaða í her Ísraels, IDF. Þeir drápu meðal annars hinn sænska Folke Bernadotte sem hafði bjargað fjölda gyðinga undan nasistum. Hann átti að stilla til friðar milli síonista og Palestínufólks er hann var skipaður sérstakur sáttasemjari af aðalritara SÞ, sá fyrsti í sögu SÞ.

Þessi saga spratt úr nýlendustefnu Evrópu en var aukin trúarlegu þjóðernisofstæki sem oftar en ekki var yfirskin. Eða sagt með kaldhæðni sem flögrar um samfélagsmiðla og eignuð er sagnfræðingnum Ilan Pappe: „Síonistar trúa ekki á guð en þeir trúa því að guð hafi gefið þeim landið“. Ísrael er landnemanýlenda sem stundaði þjóðernishreinsun eins og evrópskir landnemar Ameríku, aðskilnaðarstefnu eins og tíðkaðist í Suður Afríku og síðustu árin hreinræktað þjóðarmorð sem vestrænir leiðtogar samþykkja með aðgerðaleysi. Ísrael er meginuppspretta ófriðar á svæðinu, „útverðir vestrænnar menningar“ sem plantað var þar til að gæta (olíu)hagsmuna í óþökk allra araba. Því var þetta grímulaus valdbeiting nýlenduvelda. Palestínumenn hafa reynt að veita andspyrnu en verið sundraðir, enda vart að vænta að þeir gætu á augabragði í baráttu sinni lagað sig að alþjóðapólitík sem mótuð var af vestrænu valdakerfi. Og allar götur nutu Ísraelsmenn samúðar meðan þeir byggðu upp skilvirka áróðursvél sem demóníseraði araba og stimplaði sem hryðjuverkamenn. Vopnuð barátta gegn herstjórn er lögleg samkvæmt alþjóðalögum en dráp á óbreyttum borgurum eru glæpir.

Þetta er sagan, og ekki er tóm til að rekja hana frá 1948. Frá árinu 2007 þegar Hamas sigruðu kosningar á Gasa var svæðið í herkví Israels og varð fyrir ítrekuðum árásum sem náðu hámarki með þjóðarmorði sem hófst 7. október 2023. Lítum á ástandið í dag og yfirvofandi hrun:

Spegill spegill herm þú mér ...

„Það sem ég sá í dag er tilvistarleg ógnun við Ísraelsríki“ sagði fyrrverandi foringi leyniþjónustu Ísrahels um framgöngu síns fólks á Vesturbakkanum sem viðgengist hefur í skjóli af þjóðarmorðinu á Gasa. Það er kaldhæðnislegt, en þessi tilvistarógn og hætta á borgarastríði sem foringinn fyrrverandi óttast er jafnvel helsta vonin um frið í framtíðinni. Ríki reist á sögufölsun, rasisma, aðskilnaðarstefnu, afmennskun, yfirgengilegu ofbeldi, þjóðarmorði og fullkominni afneitun mannúðar getur ekki þrifist til lengdar. Það mun leiða til hruns innanfrá.

Um það hefur sá virti sagnfræðingur Ilan Pappe skrifað heila bók, Israel on the Brink. Eight steps For a Better Future. Hann sér sjö banvæna bresti í Ísraelsríki: 1) Trúarofstæki landræningja á Vesturbakkanum hefur vaxið hinum upprunalega síonisma yfir höfuð. 2) Samúð heimsins hefur snúist á sveif með Palestínufólki í öflugum mótmælahreyfingum. 3) Gyðingar víða um heim eru hættir að samsama sig síonismanum. 4) Hagkerfi landsins stendur svo völtum fótum að stuðningur Bandaríkjanna dugar ekki til. 5) Herinn er alls ekki ósigrandi og veikleikar hans hafa afhjúpast. 6) Ríkisvaldið virkar illa. 7) Og þrátt fyrir langa sundrungarsögu er yngra Palestínufólk farið að leita leiða til að þróa lýðræðislega andófshreyfingu með þrautseigju að kjölfestu.

Þetta hrun verður æ sýnilegra. Einkennin sjást líka í siðferðisbresti, sálrænni bugun og vaxandi sjálfsmorðstíðni hermanna, vaxandi brottflutningi fólks frá landinu, óþoli yfir árangursleysi siðblindra stríða sem anað er út í, öðrum þræði til að halda Netanjahú og grimmdarhyski hans við völd. Og loks má nefna djúpstætt tráma vegna áhlaupsins og gíslatökunnar 7. október.

Það er líka kaldhæðnislegt að viðbjóður grimmdarverkanna er slíkur að engin fúkyrði, engin lýsingarorð eru nógu sterk til að ná utanum það allt. Við skulum bara í bili nefna tvennt sem kalla má táknmyndir fyrir ofbeldið: dráp og limlestingar barna og notkun hunda við nauðganir. Um meðferðina á börnum er sagan af Hind Rajab átakanlegust, orðin að bíómynd sem ég treysti mér ekki til að horfa á. Hún var særð í bíl og samtal hennar við björgunarmenn var tekið upp. Þeir komust ekki að til að hjálpa henni og líf hennar fjaraði út. Björgunarmennirnir sem reyndu að komast á vettvang voru einnig drepnir.

Notkun hunda til að nauðga föngum hefur oft verið afhjúpuð í úttekt á því lifandi víti sem ísraelskar pyntingabúðir eru og óþarfi að skoða nánar. Það magnar kaldhæðnina að RÚV skuli alla tíð hafa hunsað slíkar skýrslur en bara flaggað vafasamri rannsókn fólks sem hefur starfað á vegum stjórnvalda þar og verið staðið að rangfærslum eins og Ingólfur Gíslason hefur bent á hér á visir.is, 13. maí. Pyntingar af þessu tagi eru jafnslæmar hver sem er að verki. Þörf er á ítarlegri alþjóðlegri rannsókn á öllum atburðum 7. október en því hafa Ísraelsmenn jafnan hafnað. Mikill munur er þó á óhæfuverkum sem framin eru í einu áhlaupi og þaulskipulögðum og markvissum pyntingum áratugum saman með öflugt ríkisvald að baki sem að auki skreytir sig með fullyrðingum um siðferði og mannúð. Þessi tvískinnungur er í samræmi við þá djúpstæðu afmennskun araba sem alla tíð hefur mótað orð og gerðir Ísraela.

Dæmi eru um ólýsanleg grimmdarverk í stríðsrekstri eru til frá örófi alda og augljóst að hernaður getur dregið fram allt það aumasta sem leynst getur í mannlegu hugskoti. Ég þekki ekki þá sögu að nokkru marki en er þó nokkuð viss um að naumast geta verið til verri dæmi um að grimmdin og afmennskunin sé kirfilega samgróin ríkisvaldi sem kallað er þjóðríki, og hugarfari mikils meirihluta landsmanna. Ekki þarf annað en að skoða orð albrjáluðustu vitfirringanna, Belazel Smotrich og Itamar Ben Gvir, og jafnvel Netanjahús sjálfs, og orð málsmetandi Ísraelsmanna um réttmæti morða á börnum sem séu fæddir hryðjuverkamenn. Þar leynist það skelfilegasta í víðara ljósi, að slíkar hugmyndir geti orðið ráðandi í nútímaríki sem telur sig „siðmenntað“. Löngum var litið á Ísrael sem útverði vestrænnar „siðmenningar“. Sé hugmyndin enn lifandi er sú siðmenning að hruni komin.

Því er það allra kaldhæðnislegast að augu vestrænna leiðtoga svokallaðra, nema Spánverja, eru harðlokuð, tregðan alger. Ekki heyrist nema mjálm án nokkurra raunverulegra aðgerða sem gætu stöðvað morðæðið. „Vinir á villigötum“ sagði utanríkisráðherra Íslands og enn er viðkvæðið að Ísrael hafi rétt til að verja sig. Almenn fyrirlitning heimsins virðist ekki komast inn fyrir höfuðskeljar leiðtoganna. Stuðningur Íslendinga meðal annarra við málsókn Suður Afríku, er hænufet í rétta átt en ekki nærri nóg. Stöðvun viðskipta, ekki síst með hergögn, stjórnmálaslit og víðtæk sniðganga á öllum sviðum er það eina sem getur skilað árangri.

Ástæðurnar eru aðallega tvær, fyrir utan almennan aumingjaskap, kjarkleysi og hjarðhegðun þar sem hver kýrin pissar á eftir annarri: Annars vegar einfaldir viðskiptahagsmunir á forsendum auðmagnsins sem aldrei má efast um og duldar þvinganir á borð við þær sem leynast í Epstein skjölunum og verið er að sópa undir gatslitið teppisræksni. En meðan stjórnvöld flagga eymd sinni berst fólk eins og Francesca Albanese og Greta Thunberg og mikill fjöldi fólks af öllu tagi gegn þjóðarmorðinu. Albanese er sérstakur fulltrúi Sameinuðu þjóðanna í málum Palestínu og hefur verið flugbeitt í gagnrýni sinni og greiningu. Bandaríkin og Ísrael beittu óvönduðustu meðulum árangurslaust til að knésetja hana. En nú hefur alríkisdómari ógilt viðskiptaþvinganir sem Trumpstjórnin reyndi að beita gegn henni. Albanese hefur hamrað á þeim augljósu sannindum að leiðtogarnir eru samsekir hver um annan þveran og munu svara til saka um síðir.

Hins vegar er allrasvartasta kaldhæðnin: Ísrahelsríki er harðvítug landnemanýlenda, skilgetið og ofverndað afkvæmi vesturlenskrar nýlenduhyggju sem hefur notið skilyrðislauss stuðnings þeirra frá upphafi og er þar af leiðandi sá afskræmingarspegill sem fæstir hafa kjark til að horfa í. En þar leynist skelfileg hætta sem einmitt kristallast í þróun stjórnmála dagsins í dag: Að það sem sést í speglinum verði viðurkennd framganga í þeim heimshluta sem stærir sig, alls ekki með réttu, af því að vera upplýstur og hafa fundið upp lýðræði og mannréttindi. Þær hugmyndir eru verðmætar svo langt sem þær ná en hafa frá upphafi verið samfara banvænni náttúrudrottnun, nýlendukúgun og arðráni sem ekki er vilji til að horfast í augu við. Megi kalla þær hugsjónir eru þær sviknar daglega í forysturíkjunum, Englandi, Þýskalandi, Frakklandi og Bandaríkjunum þegar stuðningur við málstað Palestínu er miskunnarlaust barinn niður.

Upplýsingin hefur kannski aldrei rist mjög djúpt þótt margir haldi það. Áróðursgleypni hárra sem lágra hefur alltaf verið mikil og þrálát, meiri en þægilegt er að viðurkenna. Hún laut lægst í Þýskalandi á fjórða áratug síðustu aldar og fólk lét ekki endilega af trúnni á nasismann þótt fram hafi farið einhvers konar uppgjör eftir stríð. Þráðurinn þaðan og til síonismans sem þá var farinn að dafna slitnaði heldur aldrei.

Nú er áróðursgleypnin himinhrópandi í popúlískum trúðslátum með appelsínugulan yfirtrúð í fararbroddi og hjáróma smátrúða í kjölfarinu víða um lönd. En kokgleyptur áróður hefur smitað og óþægilega víða er tekið undir lágkúru útlendingahaturs í orði og verki.

Áróðursvélin hasbara og traustari upplýsingar

Lygagleypnin er víða. Meðfram stofnun Ísraels hófst það sem á þeirra máli er kallað hasbara, víðtæk og markviss sögufölsun, rangfærslur, gegndarlaus afmennskun araba og blygðunarlaus áróður sem sturtað var yfir heimsbyggðina eins og mykju úr dreifara. Þessi áróður tók sér bólfestu í hugum stjórnmálaleiðtoga, menntamanna, meginstraumsfjölmiðla og hefur lifað góðu lífi fram á daginn í dag en þó hefur þjóðarmorðið á Gasa dregið fram hið rétta andlit. „Þeir hafa rétt á að verja sig“ er enn viðkvæðið og litið er framhjá því að barátta frelsishreyfinga hefur þó samkvæmt alþjóðalögum rétt til hernaðar gegn hernámsvaldi en vitaskuld ekki óbreyttum borgurum.

Ísrael eys yfirgengilegu fjármagni í það sem kalla má ímyndarstjórnun, stýringu upplýsinga, sögufölsun og rangan fréttaflutning, gagnvart stjórnvöldum annarra landa fjölmiðlum, (einkum meginstraums- eða ríkisfjölmiðlum) og samfélagsmiðlum, með auglýsingum á stafrænum miðlum. Lobbýismi er þaulskipulagður og boðsferðir eru skipulagðar fyrir áhrifafólk annarra landa. Ekki má gleyma havaríinu í kringum Júróvisjón þar sem ímyndarstjórnunin er nánast sviðsett. Lygarnar ná allt frá þeim heilaga rétti sem 3000 ára trúarrit birta. Þar er frumréttlæting óhæfuverka: landráns, hryðjuverka og barnamorða sem hin upplýstu Vesturlönd tóku góða og gilda mestalla síðustu öld og sumstaðar jafnvel enn. Hasbara hefur litað afstöðu Vesturlanda og stýrt upplifun þeirra gagnvart Ísrael allt fram á þennan dag.

Á fjárlögum þessa árs setur Ísrael 730 milljónir dollara sem samsvarar nærri 90 milljörðum íslenskra króna í áróður til að flikka upp á ímynd sem er löskuð vegna Gasa, berjast gegn því sem þeir kalla andsemítisma eða gyðingahatur, sem í þeirra herbúðum er öll gagnrýni á Ísrael. Upphæðin er fjórföld upphæð fyrri ára en mun þó naumast hrökkva til að því er talið er, sagði nýlega í Jerusalem Post því vatnaskil eru að verða í Bandaríkjunum og víðar, einkum meðal yngra fólks. Nú eru þeir áhyggjufullir, almenningur um allan heim snýst gegn þeim því Ísrael er fyrirlitnasta land heimsins þó að vestræn stjórnvöld hangi enn á meinvillunni. Ísrael er orðið úrhrak (pariah) í samfélagi ríkja. Gyðingar í Bandaríkjunum, þar sem hvers konar stuðningur var öflugastur, eru farnir að velta fyrir sér framtíð án síonismans. Á frábærum vef Guðjóns Sigurðssonar, Lifi Palestína, sem geymir ókjör af fróðlegu efni, má lesa nánar um hasbara.

Orsökin er skipuleg og stigvaxandi þjóðernishreinsun frá stofnun Ísraelsríkis sem nær hámarki með innrásinni á Gasa í kjölfar 7. október. Enn er margt á huldu um hverjir drápu hverja þann dag. Ísraelsmenn hafna staðfastlega óvilhallri alþjóðlegri rannsókn. Yoav Gallant, fyrrverandi varnarmálaráðherra Ísraels, hefur staðfest að ísraelski herinn beitti herskipun sem hann hefur áður beitt og nefnd er Hannibalsreglan (Hannibal Directive). Henni er ætlað að koma í veg fyrir töku ísraelskra gísla með því einfaldlega að ísraelski herinn drepi landa sína.

Nú hafa vel yfir 70.000 manns verið drepin að lágmarki á Gasa. Á vefnum Lifi Palestína eru opinberar tölur sundurliðaðar 12. maí:

Myrtir samtals: 72.742

Börn: 20.283

Konur: 12.500

Aldraðir: 5.100

Björgunarfólk 140

Heilbrigðisfólk 1.701

Fjölmiðlafólk 262 /

Limlestir samtals: 172.565.

Vel ígrundaðar tölur áætla að dauðsföll séu margfalt fleiri. Tímaritið the Lancet áætlaði fyrir ári síðan að bein dauðsföll af völdum innrásarinnar hafi verið um 136.000 fyrir ári síðan, í lok apríl 2025. Á vef Guðjóns segir: „Óbein dauðsföll á sama tíma, vegna hungurs, sjúkdóma, vatnsskorts og skorts á heilbrigðisþjónustu, eru metin um 544.000“ Um 83% af opinberu tölunni hafa Ísraelsmenn viðurkennt að séu óbreyttir borgarar.

Frá hernámi Ísraels í Palestínu 1967 hefur ríkið handtekið um eina milljón Palestínumanna, samkvæmt skýrslu Sameinuðu þjóðanna 2022. Einn af hverjum fimm Palestínumönnum hafa verið handteknir og ákærðir samkvæmt 1.600 hertilskipunum sem stjórna öllum þáttum í lífi Palestínumanna sem búa undir ólöglegu ísraelsku hernámi. Í Bandaríkjunum, landi sem er alræmt fyrir mestan fjölda fanga í heiminum, er einn af hverjum 200 fangelsaður. Hér má lesa meira um fangelsismálin og vandaðar skýrslur eru til um pyntingar, nauðganir og misnotkun á Palestínumönnum, þar á meðal börnum, af hálfu ísraelskra hermanna, lögreglu og fangavarða, jafnvel nauðgunum með sérþjálfuðum hundum. Skýrslur Sameinuðu þjóðanna, B'Tselem, Euro-Med Human Rights Monitor, Amnesty International og Human Rights Watch má lesa hér, hér, hér, hér og hér og væri upplagt fyrir íslenska fréttamiðla að glugga í þetta.

Nýsamþykkt lög ísraelska þingsins um dauðarefsingu byggja á kynþáttamisrétti gegn Palestínumönnum og eru alvarleg skerðing mannréttinda, segir Nefnd Sameinuðu þjóðanna um afnám kynþáttamisréttis. Hún hefur hvatt Ísrael til að fella lögin úr gildi tafarlaust.

Líf og dauði á bak við tölurnar

Leiðum nú hugann að börnunum. Vestrænir fjölmiðlar þögðu í lengstu lög yfir skipulegum barnamorðum. En reynum að sjá börnin fyrir okkur: barnalík, limlest börn, útlimalaus börn, fárveik börn, beinagrindur barna undir rústum, börn í pyntingafangelsum Ísrahels, rottur að narta í börn, hungruð börn og vannærð, börn sem þurfa læknishjálp en fá ekki, börn kvalin af kláða vegna skordýra og húðsjúkdóma, því alvarlegir sjúkdómar grassera. Fjöldi barna er á vergangi, tugir þúsunda munaðarlaus. Þau eru skelfingu lostin alla daga vegna stöðugra sprengjuárása og loftárása. Og nú eru 3-400 börn í fangelsum, já, akkúrat, þessum fangelsum þar sem hundarnir eru notaðir....

Í orði kveðnu hefur verið vopnahlé á Gasa en síðan það hófst hafa vel yfir 800 verið drepin. Ísrael reynir að þvinga fram nánast skilyrðislausa uppgjöf andspyrnuaflanna með því að halda við neyðarástandi og magna það með því að halda landamærum lokuðum og takmarka mjög neyðarhjálp og aðra aðdrætti. Þannig er haldið við hungri, lyfjaskorti, skorti á hreinlæti og sorphirðu með tilheyrandi rottu- og skordýraplágu. Þessa dagana er þorri fólks þjakaður af flóabiti og öðrum skordýraplágum og moskítóflugurnar eru byrjaðar að herja á fólk. Flestar byggingar á Gasa eru ónýtar og fólk hefst við í illa förnum og hálfhrundum húsum. Hundruð þúsunda búa í tjöldum, oftast illa förnum vegna veðurs og vinda. Því veita þau litla vörn gegn stormum og rigningaflóðum vetrarins eða hitum sumarsins. Í tjaldvist á sandi grassera ofnæmissjúkdómar. Þá er stöðugt þrengt að fólki með gulu línunni illræmdu, svo nú er eftir aðeins tæpur helmingur af upprunalegu landsvæði Gasa og fólk umsvifalaust drepið sem nálgast hana.

Harðvítug lokun svæðisins er grimmur sálfræðihernaður, magnaður með stöðugu flugi dróna og flugvéla og stöku sprengjuárásum. Það eykur á örvæntingu fólks og vonleysi, óvissan er stöðug og nagandi, engin framtíð í augsýn önnur en endalaus bið.

Samanlagt er þetta ekki bara þjóðarmorð mælt í manndrápum. Þjóðarmorðið má sundurliða með eyðileggingu innviða og þá verður augljósara hve markvisst það er. Með heilsufarsmorði voru öll sjúkrahús sprengd og nær eyðilögð svo heilsugæsla er í molum. Heimildamynd sem BBC vildi ekki sýna og ekki hefur verið sýnd hér á landi svo ég viti sýnir glögglega hve markviss útrýming heilbrigðisstarfsfólks var. Menntamorð felst í eyðileggingu skóla á öllum sviðum, háskóla, framhaldsskóla, barnaskóla og leikskóla. Fyrir stríð var menntunarstig á Gasa með því allra hæsta í arabalöndum. Menntaþrá ungs fóks er mjög áberandi. Nær ekkert skólahald hefur verið fyrir börn, fyrr en nú síðustu mánuði, en á stöku stað hefur fólki tekist með þrautseigju og hetjuskap að halda uppi skólahaldi. Menningarmorð felst í eyðileggingu nær allra mennigarstofnana og menningarminja.

Barátta, hjálparstarf og vinátta

Stjórnvöld eru sinnulaus og fréttaflutningur fjölmiðla er gagnrýnislaus, líkist hasbara úr krana. Drjúgur hluti almennings virðist kjósa að líta undan í hryllingi, þó að yfirgnæfandi meirihluti fordæmi aðfarir Ísraels. Barátta fyrir réttlæti til handa Palestínufólki eftir hundrað ára kúgun er þó öflug. Félagið Ísland – Palestína hefur starfað frá árinu 1987 og forvarsmenn þess eru þjóðþekktir fyrir þá baráttu og útgáfu vandaðs fræðsluefnis. Bók Hjálmtýs Heiðdal, Íslandsstræti í Jerúsalem, kom út 2019 og rekur kúgunarsöguna afbragðsvel, meðal annars þátt Íslendinga í stofnun Ísraels. Félagið hefur skipulagt mótmælaaðgerðir og selur varning frá Palestínu til fjáröflunar, því það styður Palestínufólk á margvíslegan hátt.

Sniðgönguhreyfingin fyrir Palestínu, BDS Ísland er hluti af sterkri og skilvirkri alþjóðlegri sniðgönguhreyfingu sem komst á legg eftir að Alþjóðlegi glæpadómstóllinn dæmdi aðskilnaðarmúr Ísraels á landi Palestínu ólöglega 9. júlí 2004. Á vef hreyfingarinnar segir:

„Þessi alþjóðlega hreyfing gengur undir nafninu BDS (boycott, divestment & sanctions) og er leidd af fólkinu í Palestínu. Hreyfingin skorar á þjóðir, fyrirtæki, stofnanir, samtök og einstaklinga um heim allan að sniðganga Ísrael þar til stjórnvöld þar í landi fylgja a lþjóðalögum og virða mannréttindi palestínsku þjóðarinnar að fullu.

Milljónir einstaklinga, samtaka og hreyfinga um allan heim styðja hreyfinguna. Fyrirmynd ákallsins um sniðgöngu á Ísrael eru þær friðsamlegu aðferðir sem beitt var gegn Suður-Afríku á tímum aðskilnaðarstefnunnar. Slíkar aðferðir áttu sinn þátt í að stjórnvöld þar í landi létu loks af aðskilnaðarstefnu sinni.“

Mikill árangur hefur náðst hér á landi. Sniðganga getur verið efnahagsleg og menningarleg og líklega rís baráttan gegn greiðslumiðlunarfyritækinu Rapyd hæst en önnur vörumerki eru til að mynda Coca Cola, Teva, HP, Moroccanoil, Sodastream.

Vonarbrú er almannaheillafélag sem Kristín S. Bjarnadóttir hjúkrunarfræðingur stofnaði á Akureyri fyrir rúmu ári, sem farveg fyrir hjálparstarf sem hún og fjölmargar aðrar konur höfðu þá stundað um hríð í þágu nauðstaddra á Gasa. Félagið styður um 70 ungar barnafjölskyldur, fjárhagslega og á margvíslegan annan hátt. Samfélagsmiðlar bjóða upp á ýmsa möguleika. Meðal annars beint og persónulegt samband við fólk á Gasa. Úr því spratt starf Vonarbrúar. Býsna stór hópur fólks hér á landi er í sambandi við og styður óljósan fjölda fólks á Gasa. Yfirleitt er það gert í gegnum sérstakar stuðningssíður og og tilvist fólks og hjálparþörf er sannreynd með myndsímtölum og nánari kynnum í framhaldi af því. Ég hvet fólk til að kynna sér starfsemi Vonarbrúar, ganga í félagið hér og styrkja mánaðarlega. Þar er unnið í sjálfboðavinnu, engin yfirbygging og því fer hver einasta króna til Gasa.

Þessi viðleitnin til að hjálpa þó í litlu sé breiðir út samkennd. Ég reyni að hjálpa litlum hópi, 15-20 manns með samtölum, reglulegum hjálparbeiðnum, örlitlum framlögum af vanefnum og milligöngu um framlög. Sum þeirra njóta stuðnings Vonarbrúar, önnur ekki. Ég finn vanmættið og þörfina fyrir hjálp. Á fésbókinni hjá mér eru um 700 vinabeiðnir ósamþykktar en ég á fullt í fangi með minn litla hóp. Þetta er dropi í hafið en einn er hver einn. Töluverður hópur fólks fer svipað að og vinabönd myndast í þessum hópi. Upp úr stendur að hjálparstarfið er byggt á mannúð, samkennd og kærleika og það er líka brú milli menningarheima, sem eykur skilning og víðsýni. Samtöl í vináttu og trúnaði veita innsýn lífið og hörmungarnar á Gasa, menningu og hugsunarhátt sem okkur er framandi en þó framar öllu ofurmannlegt þolgæði og þrautseigju. Ég reyndi að hughreysta af veikum mætti og þau sýna mér og mínu fólki kærleiksríka umhyggju. Í febrúar hélt ég hugvekju við messu í Laugarneskirkju þar sem ég lýsti þessum einlægu samskiptum. Hana má lesa hér.

Ég trúi því að Ísraelsríki líði undir lok, hrynji innanfrá og vona að Ilan Pappe hafi rétt fyrir sér í trú sinni á að ungu Palestínufólki lánist að byggja upp friðsamlega og lýðræðislega hreyfingu, lausa við þá sundrungu sem löngum hefur ríkt í frelsisbaráttunni. Eina lausnin er eitt lýðræðislegt ríki hafið yfir þjóðerni. Tveggja ríkja lausnin er löngu dauð og var aldrei valkostur, vegna hinnar síonísku aðskilnaðarstefnu. Það verður erfið barátta sem tekur langan tíma. En skilningur, mannúð, kærleikur og samkennd milli fólks og milli menningarheima væri gott veganesti enda á slík hugsun brýnt erindi inn í alla pólitík.

Síðasta orðið fá tvær fyrstu vinkonur mína á Gasa, ungar, gáfaðar, hæfileikaríkar og þrautseigar. Önnur talar jarðbundin um óvissuna, þegar fólk óttast að stríðið blossi upp að nýju: „Já, nærvera hernámsliðsins vekur áhyggjur. Gula svæðið þrengir að okkur. Við vitum ekki tilganginn. Mun stríðið magnast að nýju eða verða þetta launmorð á þeim sem þeir vilja feiga? Allt er svo óljóst og óskýrt.“

Hin er skáldleg: „Ég er sú sem rís alltaf upp, sama hvað ég hrasa harkalega, eins og ég detti bara til að rísa aftur upp. Ég er fuglinn Fönix sem rís á hverri nóttu uppúr öskunni. Ég er óbugandi afl, ég rís upp alla daga og dag einn verð ég það sem ég vil verða.“

Höfundur er bókmenntafræðingur og friðarsinni.

[1] Mahmoud Ahmed Darwish og Huda Abdel Rahim Abdel Kadir, „Napoleon Bonaparte‘s Declaration for the Establishment of the National Home for the Jews in Palestine“, International Journal of Cultural Inheritance & Social Sciences (IJCISS), 3:6, september 2021. http://ijciss.com/.

[2] Mahmood Mamdani, Neither Settler nor Native: The Making and Unmaking of Permanent Minorities, Cambridge Mass. & London, The Belknap Press of Harvard University Press 2022: 250-326.