Ísrael og Rúss­land á svörtum lista vegna kyn­ferðis­of­beldis í á­tökum

Í frétt breska miðilsins Guardian um málið segir að Sameinuðu þjóðirnar hafi staðfest kynferðisofbeldi gegn 31 palestínskum karli, konum og börnum frá Gasasvæðinu og hernumda Vesturbakkanum á árunum 2023 til 2025. Í árásum Ísraela hafi meðal annars falist endurteknar hópnauðganir og notkun kynferðisofbeldis sem pyntingaraðferð. Fjallað er um þetta ofbeldi í nýrri skýrslu Öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna frá því í apríl á þessu ári.

Önnur brot sem Sameinuðu þjóðirnar hafi staðfest hafi meðal annars verið nauðgun með hlutum, tilraun til nauðgunar, árásir á kynfæri, skotárásir á kynfæri, snerting á brjóstum og kynfærum, þvinguð nekt og hótanir um nauðgun.

Þessi mál hafi verið „vísbending um atvik og mynstur“ frekar en tæmandi samantekt á kynferðisofbeldi Ísraela í átökum, vegna takmarkana sem rannsakendur Sameinuðu þjóðanna voru háðir. Ísrael bannaði sérfræðingum Sameinuðu þjóðanna aðgang að fangabúðum, kom í veg fyrir ferðalög til Gasa og hefur hótað palestínskum föngum ef þeir tilkynna misnotkun eftir lausn.

Í frétt Guardian segir að það sama eigi við um Rússa sem hafi hindrað rannsóknir á kerfisbundnu kynferðisofbeldi gegn Úkraínumönnum og bannað eftirlitsmönnum aðgang að stríðsföngum og almennum borgurum í haldi, að sögn Sameinuðu þjóðanna.

Þrátt fyrir þessar áskoranir hafa rannsakendur Sameinuðu þjóðanna staðfest 310 tilfelli af misnotkun Rússa, þar á meðal nauðgun og hópnauðgun, limlestingu á kynfærum og beitingu raflosts á kynfæri. Flest fórnarlömbin voru karlar en 26 konur og fjórar stúlkur urðu einnig fyrir misnotkun.

Ofbeldi í nánast öllum fangabúðum

Sameinuðu þjóðirnar höfðu áður greint frá því að Rússar hefðu beitt kerfisbundnum kynferðislegum pyntingum gegn Úkraínumönnum, bæði almennum borgurum og stríðsföngum, í „nánast öllum“ fangabúðum sínum.

Í tveimur þriðju tilfella beittu rússneskar hersveitir margs konar kynferðisofbeldi og meira en helmingur þeirra sem lifðu af þoldi endurteknar kynferðisárásir, að því er segir í skýrslunni. Flestir voru í viðtali á yfirráðasvæði Úkraínu eftir lausn þeirra.

Í frétt Guardian segir að Ísraelar og Rússar beiti því að hermenn þeirra beiti kynferðisofbeldi. Sendiherra Ísraels hjá Sameinuðu þjóðunum, Danny Danon, sagði að landið hefði slitið samskiptum við aðalritara Sameinuðu þjóðanna, António Guterres, til að bregðast við því að Ísrael hefði verið sett á svartan lista.

Danon sagði í færslu á samfélagsmiðli að „Ísrael hafi lagt fram sönnunargögn, skjöl og ítarleg svör við öllum ásökunum“ en fram kemur í frétt Guardian að hann hafi ekki deilt neinum sönnunargögnum opinberlega. Þá hefur Ísrael ekki leyft Alþjóðaráði Rauða krossins að heimsækja fanga síðan í október 2023.

Upplýsingum úr skýrslunni, sem telur upp 77 lönd og vopnaða hópa, var deilt af ísraelskum erindrekum hjá Sameinuðu þjóðunum áður en hún var gefin út og öll skýrslan var birt á netinu af bandarísku fréttasíðunni PassBlue.

Kynferðisofbeldi algengara í átökum

Í skýrslunni kemur fram að á heimsvísu hafi kynferðisofbeldi í átökum aukist verulega frá 2024 og að það „einkennist af gríðarlegri grimmd og beinist að langmestu leyti að konum og stúlkum“. Þessari þróun sé þó vikið frá í Ísrael og Rússlandi þar sem þolendur ofbeldisins eru einnig karlmenn.

Sameinuðu þjóðirnar höfðu þegar bætt Hamas á svarta listann yfir kynferðisofbeldi vegna árásanna 7. október í Ísrael og fyrir misnotkun á gíslum á Gasa. Úkraínskar hersveitir hafa einnig framið kynferðisofbeldi í átökum, en 31 atvik, þar á meðal barsmíðar á kynfærum, beiting raflosts og þvinguð nekt, hafa verið staðfest síðan 2022, flest fyrir 2025.

Úkraínsk stjórnvöld höfðu leyft aðgang óháðra eftirlitsmanna og lögfræðinga og voru að grípa til aðgerða til að styrkja lög til að bregðast við kynferðisofbeldi, að því er segir í skýrslunni.