Kaffistofan átti að opna í nýju húsnæði við Grensásveg 46 þann 1. desember en vegna mótmæla íbúa var ákveðið að fara í grenndarkynningu, sem enn stendur yfir.  Alls skrifuðu 40 manns umsögn um flutninginn í skipulagsgátt. Þar lýsti fjöldi íbúa og forsvarsmanna fyrirtækja yfir áhyggjum af flutningi kaffistofunnar, nálægð hennar við íbúðabyggð og skóla. Þegar fjallað var um flutninginn stigu einhverjir íbúar hverfisins fram til að styðja við flutninginn en þeir skrifuðu ekki umsögn um málið.

Greint var frá því í sumar að leigusamningi Samhjálpar vegna húsnæðis Kaffistofunnar hefði verið sagt upp og rýma þyrfti húsnæðið fyrir október 2025. Kaffistofan hafði verið rekin í Borgartúni frá árinu 2007. Kaffistofan er því tímabundið í húsnæði Fíladelfíukirkjunnar við Hátún og hefur verið þar frá því í október.

Tvö til þrjú hundruð máltíðir eru afgreiddar daglega á Kaffistofunni, bæði morgunmatur og hádegismatur. Hluti gesta er heimilislaus en einnig leitar til Kaffistofunnar fólk sem hefur ekki efni á því að borða, sérstaklega um helgar. Kaffistofan er opin allan ársins hring frá klukkan 10 til 14. Yfir köldustu mánuði ársins hefur heimilislausum verið gert kleift að dvelja þar til klukkan 17 þegar gistiskýlin opna að nýju.

Sjá einnig: Vill ekki að kjötkaupmaður tali fyrir hverfið allt

Íbúafundurinn fer fram í Réttarholtsskóla og er skipulagður af íbúum en Líf Magneudóttir, formaður umhverfis- og skipulagsráðs borgarinnar, og Guðrún Ágústa Guðmundsdóttir, framkvæmdastýra Kaffistofunnar, verða á fundinum.

Skilja mikilvægi Samhjálpar

Stefán Björnsson og Finnur Björgvinsson búa báðir í nálægð við Grensásveg 46 og segjast uggandi yfir flutningi kaffistofunnar.

„Við gerum okkur fulla grein fyrir mikilvægi Samhjálpar og þeirri lífsnauðsynlegu þjónustu sem samtökin veita,“ segir Stefán og segir mikla og ríka samúð meðal íbúa gagnvart þeim sem þurfa á þessari þjónustu að halda.

Málið snúist alls ekki um það hvort það eigi að veita þessa þjónustu, það séu allir sammála um að það eigi að veita hana, en þeirra andstaða snúi að því að þjónustunni sé komið fyrir í íbúðarhúsnæði.

„Þetta er bara spurning um gott borgarskipulag,“ segir Stefán.

Þau sem heimilislaus eru og sækja þjónustu kaffistofunnar gisti flest í gistiskýlum miðsvæðis og Stefán segir íbúa hafa áhyggjur af því að þau lendi á vergangi í hverfinu vegna þess hve langt kaffistofan verður þá frá gistiskýlum fyrir heimilislausa.

Þeir Stefán og Finnur segja það þekkt að í Kaffistofunni sé fólk sem neyti vímuefna, bæði áfengis og annarra efna sem hættuleg eru. Þangað leiti einnig fólk með fjölþættan vanda auk þeirra sem fátæk eru eða búa við efnislegan skort.

„Hættan á misskilningnum er að fólk sé að líta á þetta þannig að við séum á móti að fá eitthvað fólk úr lægri stéttum þjóðfélagsins þarna inn, en það er ekki það. Það er þessi þekkta áhætta,“ segir Finnur.

Óttast að geta ekki stækkað við sig

Hann hafi, til dæmis, heyrt frá bæði fólki sem starfar innan heilbrigðiskerfisins og lögreglunni að á kaffistofunni komi reglulega upp atvik eða að meðal þessa hóps komi reglulega upp atvik sem eigi ekki heima í húsnæði sem fólk býr í.

„Ekki við hliðina á, heldur í húsnæði þar sem fólk og fjölskyldur búa í. Með svefnherbergið að inngangi þessarar þjónustu. Ég er með tveggja ára strák og annan á leiðinni og eins og flest ungt fólk þá erum við búin að setja okkar ævisparnað í húsið,“ segir Finnur.

Hann óttist að fjölskyldan festist í þessu húsnæði því hann muni ekki geta selt. Eina leiðin fyrir hann að fara út með hjól eða vagn sé fram hjá inngangi Kaffistofunnar. Hann segir skorta úrbætur á öryggi á svæðinu. Auk þess sé hann afar hugsi yfir stöðu íbúðalýðræðis í Reykjavík fái þessi flutningur fram að ganga.

Það sé mikill fjöldi íbúa búinn að mótmæla en einnig rekstraraðilar.

„Maður verður bara hræddur um að borgin sé ekki að vinna að hagsmunum okkar sem búum þarna, eða að hlusta á íbúa í lýðræði.“

Spurðir hvort þeir telji starfsemina eiga heima annars staðar í hverfinu segir Finnur að hans mati skipti mestu að starfsemin eigi ekki heima í sama húsnæði og búið er í.

„Það er auðvelt að segja að fólk eigi bara að taka þessu opnum örmum en þau sem ekki búa í sama húsnæði eða við þessa starfsemi geta ekki sett sig í þessar aðstæður, það er fólk sem býr í þessu húsi alla daga. Ég sé athugasemdirnar í hverfagrúppunni um fordóma og kíki svo á prófílinn þeirra og þá voru þau að kvarta kannski yfir hávaða vegna framkvæmda við hliðina á húsinu þeirra fyrir tveimur árum,“ segir Finnur.

Hann segir þetta fólk verða að reyna að setja sig í spor þeirra sem eiga nú að sætta sig við að vera með „hundrað einstaklinga og þekkta óreglu“ í kringum sig og heimili sín á hverjum degi.

Þeir segja tvo skóla í návígi við Grensásveg 46, Breiðagerðisskóla og Hvassaleitisskóla, og að það sé nokkur samgangur á milli skólanna. Þegar börnin gangi á milli fari þau fram hjá staðsetningu kaffistofunnar og gagnrýna þeir að borgin hafi ekki gert ráð fyrir öryggisgæslu á svæðinu.

„Þegar starfsemin er á atvinnusvæði er auðveldara að eiga við hana heldur en þegar hún er sett, ekki bara í íbúðahverfi, heldur í íbúðarhús,“ segir Stefán.

Þeir Stefán og Finnur eru vongóðir um að það verði hægt að komast að einhverri lausn, í samráði við borgina, um að finna kaffistofunni aðra staðsetningu.

„Borgarlandið í Reykjavík er risastórt og það eru mörg svæði sem koma til greina til þess að hafa Kaffistofuna,“ segja þeir og benda á í því samhengi að gistiskýlin séu miðsvæðis. Reykjavík rekur þrjú gistiskýli. Eitt er á Granda í Vesturbæ Reykjavíkur, annað á Lindargötu í miðbænum og það þriðja er Konukot sem nú er rekið í Ármúla.

Vilja þrýsta á að Samhjálp fái betri stað

Guðrún Ágústa, framkvæmdastýra Samhjálpar, hefur gefið út að kaffistofan yrði rekin á Grensásvegi tímabundið en þeir Finnur og Stefán óttast að „tímabundið“ gæti samt sem áður orðið langur tími. Þeir telja að borgin ætti að finna þeim annan betri tímabundinn stað en einnig ætti að finna þeim betri varanlegan stað. Þannig væri ekki þörf á að reka kaffistofuna, og aðra þjónustu Samhjálpar, á öðrum stöðum eins og er gert í dag en framleiðsla matarins er á Höfða.

„Við viljum þrýsta á borgina að finna góða og varanlega lausn fyrir starfsemina sem allir eru sammála um að sé nauðsynleg fyrir borgina.“

Spurðir hvort þeir gætu sætt sig við að hafa starfsemina tímabundið á Grensásvegi ef það væri vitað að Samhjálp væri komið fyrir varanlega annars staðar segja þeir að þeir óttist að þegar þau væru komin væri óvarlegt að áætla að starfsemin yrði þarna í stuttan tíma.

Umræðan um staðsetningu þjónustuúrræða eða húsnæðis fyrir þennan heimilislausa hóp kemur reglulega upp, í tengslum við uppbyggingu neyslurýmis og smáhýsa í Laugardal, í tengslum við flutning Konukots og nú flutning Kaffistofu Samhjálpar.

Þeir Finnur og Stefán segja það þó ólíkt í þessu tilfelli að nú eigi að koma starfseminni fyrir í húsnæði þar sem fólk býr. Áður hafi starfseminni verið komið fyrir þar sem atvinnustarfsemi er og í einhverri fjarlægð frá íbúðahverfum.

„Hér er farið algjörlega gegn slíkri almennri skynsemi og starfsemin sett á neðri hæð í íbúðarhúsnæði. Það held ég að hafi aldrei verið gert áður,“ segir Stefán.

„Það er til góðs, ég efast ekki um það, en þetta er eitthvað sem borgin þarf að leysa hjá sér og koma til móts við starf Samhjálpar, hvað varðar bara skynsamlegan rekstur og hvernig þeir geta sinnt skjólstæðingum sem best.“

Spurðir hvað þeir óttist mest við flutning kaffistofunnar í hverfið nefnir Stefán að þau óttist að börnin í hverfinu muni lenda í leiðinlegum atvikum, verði vitni að neyslu vímuefna eða einhvers annars í kaffistofunni sem þau gætu tekið inn á sig.

„Það er mikið af fólki með börn á grunnskólaaldri í hverfinu og það er það sem ég held að þau óttist mest, númer eitt, tvö og þrjú.“

Finnur tekur undir þetta en nefnir einnig ótta við aukna innbrotatíðni. Á kaffistofunni sé fólk sem sé oft í mikilli neyð og íbúar óttist að þau muni leita í geymslur, garða eða heima til þeirra í leit að einhverju til að stela. Fólki finnist það líka erfið tilhugsun að það sé brotist inn á daginn og börn þeirra séu þá kannski ein heima.

Fundurinn er opinn og er haldinn klukkan 20 í kvöld í Réttarholtsskóla á Réttarholtsvegi 21 til 25, 108 Reykjavík.