Hætta að skilgreina gróðurhúsalofttegundir sem skaðlegar Kjartan Kjartansson skrifar 11. febrúar 2026 09:21 Trump þegar hann skrifaði undir tilskipun um aukna kolavinnslu til að knýja gagnaver í fyrra. Lengst til vinstri er Lee Zeldin, forstjóri Umhverfisstofnunar Bandaríkjanna, hýr á brá. Vísir/EPA Ríkisstjórn Bandaríkjanna ætlar að kippa stoðunum undan loftslagsaðgerðum og reglum með því að hætta að skilgreina gróðurhúsalofttegundir sem skaðlegar mönnum í vikunni. Fastlega má þó gera ráð fyrir að dómstólar eigi lokaorðið um það. Lagagrundvöllur alls kyns loftslagsaðgerða bandarísku alríkisstjórnarinnar hefur byggt á áliti Umhverfisstofnunar Bandaríkjanna að gróðurhúsalofttegundir, sem valda hnattrænni hlýnun, séu skaðlegar heilsu og velferð manna. Nú ætlar ríkisstjórn Donalds Trump og repúblikana að fella þetta álit umhverfisstofnunarinnar úr gildi og afnema alls kyns reglugerðir, þar á meðal um útblástur bíla og orkuvera. Umhverfisverndarsamtök lýsa aðgerðum ríkisstjórnarinnar sem umfangsmestu aðför að aðgerðum alríkisstjórnarinnar gegn loftslagsbreytingum í sögu Bandaríkjanna. Ákvörðun ríkisstjórnarinnar nú breytir engu að síður ekki miklu í reynd til skemmri tíma litið. Ríkisstjórn Trump aðhefst hvort eð er ekkert til þess að bregðast við loftslagsbreytingum og hafa ríki og borgir undir stjórn demókrata leitt þá baráttu. Þegar og ef demókratar komast aftur til valda í Washington-borg er líklegt að fyrsta verk nýs forstjóra umhverfisstofnunarinnar verði að endurvekja loftslagsreglurnar. Velkist líklega um fyrir dómstólum næstu árin Öruggt er að alríkisstjórninni verði stefnt fyrir dómstólum felli hún útblástursreglurnar úr gildi. Þar þyrfti ríkisstjórnin að færa rök fyrir því að ekki sé lengur ástæða til að telja gróðurhúsalofttegundir skaðlegar. Erfitt er að sjá hvaða efnislegu rök hún gæti fært fyrir því. Fleiri ár gætu þó liðið þar til niðurstaða fæst fyrir dómi. AP-fréttastofan bendir á að Hæstiréttur Bandaríkjanna hafi þegar tekið af tvímæli um að gróðurhúsalofttegundir teljist loftmengun með dómi sem féll árið 2007. Síðan þá hafa alríkisdómstólar ítrekað hafnað kröfum repúblikana um að fella álit umhverfisstofnunarinnar um skaðsemi þeirra úr gildi. Undir stjórn repúblikana, bæði í alríkisstjórninni og í hæstarétti, hafa dómafordæmi þó ekki endilega fordæmi. Alríkisstofnun sem veitir hæstarétti og alríkisdómstóli ráðgjöf um vísindaleg og tæknileg málefni hefur nú fjarlægt allar upplýsingar um loftslagsbreytingar úr handbók sinni fyrir dómara. Það er stofnunin sögð hafa gert vegna þrýstings frá dómsmálaráðherrum ríkja þar sem repúblikanar eru við völd. Fá afneitara til að skrifa næstu vísindaskýrslu Bæði Trump sjálfur og repúblikanar upp til hópa hafa um árabil virt vísindalega þekkingu á orsökum og afleiðingum loftslagsbreytinga að vettugi. Til þess að reyna að styrkja málstað sinn hefur stjórn Trump fengið hóp þekktra afneitra loftslagsvísinda til þess að skrifa næstu stóru loftslagsskýrslu sem alríkisstjórninni er skilt að láta vinna á nokkurra ára fresti. Donald Trump Bandaríkin Loftslagsmál Vísindi Umhverfismál Mest lesið Hellisheiði lokuð í báðar áttir vegna umferðarslyss Innlent Lögðu andstæðingunum vafasöm orð í munn með gervigreind Erlent Margrét Löf vill komast í opið fangelsi Innlent Lögreglan hafði afskipti af tugum ökumanna Innlent Vísar jöfnum höndum til mikilvægi samtals og almennra hegningarlaga Innlent Vilja kanna fækkun útibúa Borgarbókasafnsins Innlent Segja upp 34 áskriftum og opna stæðin almenningi Innlent Nauðgaði fatlaðri konu og gripinn í Leifsstöð Innlent „Við munum tryggja það að hún muni ekki gleymast“ Innlent Gríðarleg sjúkdómsbyrði meðal niðurstaðna Innlent Fleiri fréttir Lögðu andstæðingunum vafasöm orð í munn með gervigreind Vilja afsökunarbeiðni frá Kim vegna jarðsprengju Ætlar að halda þingsætinu þrátt fyrir rannsókn á svikum Létu sprengjum rigna yfir Kænugarð Glaumgosinn sem tók við málaliðaveldi föður síns „Nei, Pútín er harðsvíraður morðingi“ Björguðu særðum hermanni með dróna Fulltrúi Trump lofaði „mannvininn“ Pútín Sænskur glæpaforingi ákærður fyrir þrjú morð Vill losna við blaðamenn og fá sundlaug í staðinn Þingkonan missti báða fætur eftir árásina Herlið á leiðinni og Íslendingar hafi varann á Þungmálmar í drykkjarvatni á Svalbarða vegna þiðnunar Meintir njósnarar handteknir í Danmörku Selenskí og bandamenn hitta fulltrúa Trump í Osló Heita því að refsa Norður-Kóreu fyrir ögranir Braut ekki af sér þegar hann skaut barn til bana Verðlag og óvissa leiða til óeirða í Evrópu Þróa þjónustustöð fyrir tunglið Íbúar Alberta höfnuðu áætlunum um sjálfstæði Orðrómar valda ugg og ótta í Mílanó: „Það eru allir frekar hræddir“ Christiane Amanpour mun kveðja CNN Fara fram á útgöngubann í nokkrum frönskum borgum Sakaðir um að svelta 190 börn til dauða Hótar að auka viðbúnað á landamærunum Miðflokkurinn fær umboðið Borgir geti sett á útivistarbann: „Nemandi hefur misst höndina“ Prestur lést þegar róðukross féll á hann Senda far til að kanna uppruna Fóbosar Ók viljandi á ástralska þingkonu Sjá meira
Lagagrundvöllur alls kyns loftslagsaðgerða bandarísku alríkisstjórnarinnar hefur byggt á áliti Umhverfisstofnunar Bandaríkjanna að gróðurhúsalofttegundir, sem valda hnattrænni hlýnun, séu skaðlegar heilsu og velferð manna. Nú ætlar ríkisstjórn Donalds Trump og repúblikana að fella þetta álit umhverfisstofnunarinnar úr gildi og afnema alls kyns reglugerðir, þar á meðal um útblástur bíla og orkuvera. Umhverfisverndarsamtök lýsa aðgerðum ríkisstjórnarinnar sem umfangsmestu aðför að aðgerðum alríkisstjórnarinnar gegn loftslagsbreytingum í sögu Bandaríkjanna. Ákvörðun ríkisstjórnarinnar nú breytir engu að síður ekki miklu í reynd til skemmri tíma litið. Ríkisstjórn Trump aðhefst hvort eð er ekkert til þess að bregðast við loftslagsbreytingum og hafa ríki og borgir undir stjórn demókrata leitt þá baráttu. Þegar og ef demókratar komast aftur til valda í Washington-borg er líklegt að fyrsta verk nýs forstjóra umhverfisstofnunarinnar verði að endurvekja loftslagsreglurnar. Velkist líklega um fyrir dómstólum næstu árin Öruggt er að alríkisstjórninni verði stefnt fyrir dómstólum felli hún útblástursreglurnar úr gildi. Þar þyrfti ríkisstjórnin að færa rök fyrir því að ekki sé lengur ástæða til að telja gróðurhúsalofttegundir skaðlegar. Erfitt er að sjá hvaða efnislegu rök hún gæti fært fyrir því. Fleiri ár gætu þó liðið þar til niðurstaða fæst fyrir dómi. AP-fréttastofan bendir á að Hæstiréttur Bandaríkjanna hafi þegar tekið af tvímæli um að gróðurhúsalofttegundir teljist loftmengun með dómi sem féll árið 2007. Síðan þá hafa alríkisdómstólar ítrekað hafnað kröfum repúblikana um að fella álit umhverfisstofnunarinnar um skaðsemi þeirra úr gildi. Undir stjórn repúblikana, bæði í alríkisstjórninni og í hæstarétti, hafa dómafordæmi þó ekki endilega fordæmi. Alríkisstofnun sem veitir hæstarétti og alríkisdómstóli ráðgjöf um vísindaleg og tæknileg málefni hefur nú fjarlægt allar upplýsingar um loftslagsbreytingar úr handbók sinni fyrir dómara. Það er stofnunin sögð hafa gert vegna þrýstings frá dómsmálaráðherrum ríkja þar sem repúblikanar eru við völd. Fá afneitara til að skrifa næstu vísindaskýrslu Bæði Trump sjálfur og repúblikanar upp til hópa hafa um árabil virt vísindalega þekkingu á orsökum og afleiðingum loftslagsbreytinga að vettugi. Til þess að reyna að styrkja málstað sinn hefur stjórn Trump fengið hóp þekktra afneitra loftslagsvísinda til þess að skrifa næstu stóru loftslagsskýrslu sem alríkisstjórninni er skilt að láta vinna á nokkurra ára fresti.
Donald Trump Bandaríkin Loftslagsmál Vísindi Umhverfismál Mest lesið Hellisheiði lokuð í báðar áttir vegna umferðarslyss Innlent Lögðu andstæðingunum vafasöm orð í munn með gervigreind Erlent Margrét Löf vill komast í opið fangelsi Innlent Lögreglan hafði afskipti af tugum ökumanna Innlent Vísar jöfnum höndum til mikilvægi samtals og almennra hegningarlaga Innlent Vilja kanna fækkun útibúa Borgarbókasafnsins Innlent Segja upp 34 áskriftum og opna stæðin almenningi Innlent Nauðgaði fatlaðri konu og gripinn í Leifsstöð Innlent „Við munum tryggja það að hún muni ekki gleymast“ Innlent Gríðarleg sjúkdómsbyrði meðal niðurstaðna Innlent Fleiri fréttir Lögðu andstæðingunum vafasöm orð í munn með gervigreind Vilja afsökunarbeiðni frá Kim vegna jarðsprengju Ætlar að halda þingsætinu þrátt fyrir rannsókn á svikum Létu sprengjum rigna yfir Kænugarð Glaumgosinn sem tók við málaliðaveldi föður síns „Nei, Pútín er harðsvíraður morðingi“ Björguðu særðum hermanni með dróna Fulltrúi Trump lofaði „mannvininn“ Pútín Sænskur glæpaforingi ákærður fyrir þrjú morð Vill losna við blaðamenn og fá sundlaug í staðinn Þingkonan missti báða fætur eftir árásina Herlið á leiðinni og Íslendingar hafi varann á Þungmálmar í drykkjarvatni á Svalbarða vegna þiðnunar Meintir njósnarar handteknir í Danmörku Selenskí og bandamenn hitta fulltrúa Trump í Osló Heita því að refsa Norður-Kóreu fyrir ögranir Braut ekki af sér þegar hann skaut barn til bana Verðlag og óvissa leiða til óeirða í Evrópu Þróa þjónustustöð fyrir tunglið Íbúar Alberta höfnuðu áætlunum um sjálfstæði Orðrómar valda ugg og ótta í Mílanó: „Það eru allir frekar hræddir“ Christiane Amanpour mun kveðja CNN Fara fram á útgöngubann í nokkrum frönskum borgum Sakaðir um að svelta 190 börn til dauða Hótar að auka viðbúnað á landamærunum Miðflokkurinn fær umboðið Borgir geti sett á útivistarbann: „Nemandi hefur misst höndina“ Prestur lést þegar róðukross féll á hann Senda far til að kanna uppruna Fóbosar Ók viljandi á ástralska þingkonu Sjá meira