Hætta að skilgreina gróðurhúsalofttegundir sem skaðlegar Kjartan Kjartansson skrifar 11. febrúar 2026 09:21 Trump þegar hann skrifaði undir tilskipun um aukna kolavinnslu til að knýja gagnaver í fyrra. Lengst til vinstri er Lee Zeldin, forstjóri Umhverfisstofnunar Bandaríkjanna, hýr á brá. Vísir/EPA Ríkisstjórn Bandaríkjanna ætlar að kippa stoðunum undan loftslagsaðgerðum og reglum með því að hætta að skilgreina gróðurhúsalofttegundir sem skaðlegar mönnum í vikunni. Fastlega má þó gera ráð fyrir að dómstólar eigi lokaorðið um það. Lagagrundvöllur alls kyns loftslagsaðgerða bandarísku alríkisstjórnarinnar hefur byggt á áliti Umhverfisstofnunar Bandaríkjanna að gróðurhúsalofttegundir, sem valda hnattrænni hlýnun, séu skaðlegar heilsu og velferð manna. Nú ætlar ríkisstjórn Donalds Trump og repúblikana að fella þetta álit umhverfisstofnunarinnar úr gildi og afnema alls kyns reglugerðir, þar á meðal um útblástur bíla og orkuvera. Umhverfisverndarsamtök lýsa aðgerðum ríkisstjórnarinnar sem umfangsmestu aðför að aðgerðum alríkisstjórnarinnar gegn loftslagsbreytingum í sögu Bandaríkjanna. Ákvörðun ríkisstjórnarinnar nú breytir engu að síður ekki miklu í reynd til skemmri tíma litið. Ríkisstjórn Trump aðhefst hvort eð er ekkert til þess að bregðast við loftslagsbreytingum og hafa ríki og borgir undir stjórn demókrata leitt þá baráttu. Þegar og ef demókratar komast aftur til valda í Washington-borg er líklegt að fyrsta verk nýs forstjóra umhverfisstofnunarinnar verði að endurvekja loftslagsreglurnar. Velkist líklega um fyrir dómstólum næstu árin Öruggt er að alríkisstjórninni verði stefnt fyrir dómstólum felli hún útblástursreglurnar úr gildi. Þar þyrfti ríkisstjórnin að færa rök fyrir því að ekki sé lengur ástæða til að telja gróðurhúsalofttegundir skaðlegar. Erfitt er að sjá hvaða efnislegu rök hún gæti fært fyrir því. Fleiri ár gætu þó liðið þar til niðurstaða fæst fyrir dómi. AP-fréttastofan bendir á að Hæstiréttur Bandaríkjanna hafi þegar tekið af tvímæli um að gróðurhúsalofttegundir teljist loftmengun með dómi sem féll árið 2007. Síðan þá hafa alríkisdómstólar ítrekað hafnað kröfum repúblikana um að fella álit umhverfisstofnunarinnar um skaðsemi þeirra úr gildi. Undir stjórn repúblikana, bæði í alríkisstjórninni og í hæstarétti, hafa dómafordæmi þó ekki endilega fordæmi. Alríkisstofnun sem veitir hæstarétti og alríkisdómstóli ráðgjöf um vísindaleg og tæknileg málefni hefur nú fjarlægt allar upplýsingar um loftslagsbreytingar úr handbók sinni fyrir dómara. Það er stofnunin sögð hafa gert vegna þrýstings frá dómsmálaráðherrum ríkja þar sem repúblikanar eru við völd. Fá afneitara til að skrifa næstu vísindaskýrslu Bæði Trump sjálfur og repúblikanar upp til hópa hafa um árabil virt vísindalega þekkingu á orsökum og afleiðingum loftslagsbreytinga að vettugi. Til þess að reyna að styrkja málstað sinn hefur stjórn Trump fengið hóp þekktra afneitra loftslagsvísinda til þess að skrifa næstu stóru loftslagsskýrslu sem alríkisstjórninni er skilt að láta vinna á nokkurra ára fresti. Donald Trump Bandaríkin Loftslagsmál Vísindi Umhverfismál Mest lesið Sagðir undirbúa stórsókn gegn Hútum Erlent Lýsa eftir Halldóri Inga Innlent Íbúar gáttaðir eftir ofrukkanir frá Vegagerðinni Innlent „Of margar sögur af vondri meðferð“ Innlent Unglingar bundnir og skildir eftir við heimili Innlent Starfsmaður Reykjavíkurborgar smitaðist af nóróveiru Innlent Halda hækkunum innan við 2,5 prósent og hætta við lækkun systkinaafsláttar Innlent Heiða í veikindaleyfi Innlent Sláandi hugmyndir íslenskra karla um ofbeldi Innlent Þetta eru stæðin sem borgin hefur endurheimt Innlent Fleiri fréttir Sagðir undirbúa stórsókn gegn Hútum Menntaskólanemar mótmæla: Íslensk stúlka varð fyrir táragasi Syrgði Sovétríkin og hótaði notkun kjarnorkuvopna Fær umboðið í fangið fjórum dögum eftir uppgjöf Skipar sérstakan saksóknara vegna hópnauðgunar við Cornell-háskóla Boðaði ríkisstjórn á fund vegna mótmæla nemenda „Á lífi eins og er“ eftir misheppnaða aftöku Írani grunaður um að skipuleggja hryðjuverk Uppörvandi fréttir fyrir Demókrata Sniðganga bandamenn á NATO-fundum Svissneskir jöklar rýrnað um tæp tuttugu prósent á fimm árum Gera óháða rannsókn á hópnauðgun við háskólann Dæmd í Danmörku fyrir stuld og sölu rándýrra Pokémon-spila Skýrar vísbendingar að Íranir eigi hlut að máli Á spítala eftir misheppnaða aftöku Flugmaður stakk kollega sinn og reyndi að brotlenda vélinni Rússar sagðir hafa ætlað að myrða Kasparov Flugvél beint annað eftir „slagsmál“ milli flugmanna Hundruð unglinga handteknir í Frakklandi Einn mannanna fimm hafi hringt sjálfur í neyðarlínuna Stríðsyfirlýsing sem gæti leitt til nýrra kosninga Fundu eldsneyti en engin sprengiefni í bílunum Hafa enn ekki ákveðið hvort rétta eigi aftur yfir Clancy Skoða byggingu evrópskrar geimstöðvar Enn lítið um svör í Englandi Fundu lúxusíbúð með golfhermi innan veggja fangelsis Síðustu hermennirnir fara frá Írak, aftur Eistar saka Rússa um fjölþáttaárás Búa í „helvíti á jörðu“ og borða illgresi til að halda lífi „Háfhrifavaldur“ fastur í kóresku síki Sjá meira
Lagagrundvöllur alls kyns loftslagsaðgerða bandarísku alríkisstjórnarinnar hefur byggt á áliti Umhverfisstofnunar Bandaríkjanna að gróðurhúsalofttegundir, sem valda hnattrænni hlýnun, séu skaðlegar heilsu og velferð manna. Nú ætlar ríkisstjórn Donalds Trump og repúblikana að fella þetta álit umhverfisstofnunarinnar úr gildi og afnema alls kyns reglugerðir, þar á meðal um útblástur bíla og orkuvera. Umhverfisverndarsamtök lýsa aðgerðum ríkisstjórnarinnar sem umfangsmestu aðför að aðgerðum alríkisstjórnarinnar gegn loftslagsbreytingum í sögu Bandaríkjanna. Ákvörðun ríkisstjórnarinnar nú breytir engu að síður ekki miklu í reynd til skemmri tíma litið. Ríkisstjórn Trump aðhefst hvort eð er ekkert til þess að bregðast við loftslagsbreytingum og hafa ríki og borgir undir stjórn demókrata leitt þá baráttu. Þegar og ef demókratar komast aftur til valda í Washington-borg er líklegt að fyrsta verk nýs forstjóra umhverfisstofnunarinnar verði að endurvekja loftslagsreglurnar. Velkist líklega um fyrir dómstólum næstu árin Öruggt er að alríkisstjórninni verði stefnt fyrir dómstólum felli hún útblástursreglurnar úr gildi. Þar þyrfti ríkisstjórnin að færa rök fyrir því að ekki sé lengur ástæða til að telja gróðurhúsalofttegundir skaðlegar. Erfitt er að sjá hvaða efnislegu rök hún gæti fært fyrir því. Fleiri ár gætu þó liðið þar til niðurstaða fæst fyrir dómi. AP-fréttastofan bendir á að Hæstiréttur Bandaríkjanna hafi þegar tekið af tvímæli um að gróðurhúsalofttegundir teljist loftmengun með dómi sem féll árið 2007. Síðan þá hafa alríkisdómstólar ítrekað hafnað kröfum repúblikana um að fella álit umhverfisstofnunarinnar um skaðsemi þeirra úr gildi. Undir stjórn repúblikana, bæði í alríkisstjórninni og í hæstarétti, hafa dómafordæmi þó ekki endilega fordæmi. Alríkisstofnun sem veitir hæstarétti og alríkisdómstóli ráðgjöf um vísindaleg og tæknileg málefni hefur nú fjarlægt allar upplýsingar um loftslagsbreytingar úr handbók sinni fyrir dómara. Það er stofnunin sögð hafa gert vegna þrýstings frá dómsmálaráðherrum ríkja þar sem repúblikanar eru við völd. Fá afneitara til að skrifa næstu vísindaskýrslu Bæði Trump sjálfur og repúblikanar upp til hópa hafa um árabil virt vísindalega þekkingu á orsökum og afleiðingum loftslagsbreytinga að vettugi. Til þess að reyna að styrkja málstað sinn hefur stjórn Trump fengið hóp þekktra afneitra loftslagsvísinda til þess að skrifa næstu stóru loftslagsskýrslu sem alríkisstjórninni er skilt að láta vinna á nokkurra ára fresti.
Donald Trump Bandaríkin Loftslagsmál Vísindi Umhverfismál Mest lesið Sagðir undirbúa stórsókn gegn Hútum Erlent Lýsa eftir Halldóri Inga Innlent Íbúar gáttaðir eftir ofrukkanir frá Vegagerðinni Innlent „Of margar sögur af vondri meðferð“ Innlent Unglingar bundnir og skildir eftir við heimili Innlent Starfsmaður Reykjavíkurborgar smitaðist af nóróveiru Innlent Halda hækkunum innan við 2,5 prósent og hætta við lækkun systkinaafsláttar Innlent Heiða í veikindaleyfi Innlent Sláandi hugmyndir íslenskra karla um ofbeldi Innlent Þetta eru stæðin sem borgin hefur endurheimt Innlent Fleiri fréttir Sagðir undirbúa stórsókn gegn Hútum Menntaskólanemar mótmæla: Íslensk stúlka varð fyrir táragasi Syrgði Sovétríkin og hótaði notkun kjarnorkuvopna Fær umboðið í fangið fjórum dögum eftir uppgjöf Skipar sérstakan saksóknara vegna hópnauðgunar við Cornell-háskóla Boðaði ríkisstjórn á fund vegna mótmæla nemenda „Á lífi eins og er“ eftir misheppnaða aftöku Írani grunaður um að skipuleggja hryðjuverk Uppörvandi fréttir fyrir Demókrata Sniðganga bandamenn á NATO-fundum Svissneskir jöklar rýrnað um tæp tuttugu prósent á fimm árum Gera óháða rannsókn á hópnauðgun við háskólann Dæmd í Danmörku fyrir stuld og sölu rándýrra Pokémon-spila Skýrar vísbendingar að Íranir eigi hlut að máli Á spítala eftir misheppnaða aftöku Flugmaður stakk kollega sinn og reyndi að brotlenda vélinni Rússar sagðir hafa ætlað að myrða Kasparov Flugvél beint annað eftir „slagsmál“ milli flugmanna Hundruð unglinga handteknir í Frakklandi Einn mannanna fimm hafi hringt sjálfur í neyðarlínuna Stríðsyfirlýsing sem gæti leitt til nýrra kosninga Fundu eldsneyti en engin sprengiefni í bílunum Hafa enn ekki ákveðið hvort rétta eigi aftur yfir Clancy Skoða byggingu evrópskrar geimstöðvar Enn lítið um svör í Englandi Fundu lúxusíbúð með golfhermi innan veggja fangelsis Síðustu hermennirnir fara frá Írak, aftur Eistar saka Rússa um fjölþáttaárás Búa í „helvíti á jörðu“ og borða illgresi til að halda lífi „Háfhrifavaldur“ fastur í kóresku síki Sjá meira